Literature
ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ
(Ρινίσματα παρελθόντος)
To download the file, click here
Αυτή η συλλογή ανάλεκτων διηγημάτων, τα οποία ωστόσο έχουν κάτι κοινό, ένα κόκκινο νήμα που τα διατρέχει, είναι καρπός πολλών χρόνων αναδίφησης στην ελληνική και ξένη λογοτεχνία. Είναι ένα έργο μικρό σε αξία, μια και είναι η προσωπική ματιά ενός νέου λογοτεχνίζοντα στις παρακαταθήκες μεγάλων ψυχών, αλλά και μεγάλο, δεδομένου ότι χρησιμοποιεί σα «μαγιά» τα νοήματα αλλά και τις τεχνικές γραφής όλων αυτών των σπουδαίων προσωπικοτήτων, που έγραψαν για να διαβάζονται αιώνια με διαφορετικές αναγνώσεις από εποχή σε εποχή. Τι κοινό λοιπόν μπορεί να έχει ο Παπαδιαμάντης με τη Βιρτζίνια Γούλφ και ο Καζαντζάκης με τον Τ. Σ. Έλιοτ; Σε μια πρώτη ανάγνωση, ίσως τίποτε, σε μια δεύτερη και τρίτη όμως διαφαίνεται μια αχλή ομοιότητας ως προς την πηγή της θεματολογίας και των «στρατηγικών πειθούς», όπως λέει χαρακτηριστικά η αξιόλογη λογοτέχνις και φιλόλογος Αγγέλα Καστρινάκη. Σε αυτό τον τόμο δε θα επιχειρηθεί καμία ανάλυση σε βάθος των κειμένων. Δεν είναι άλλωστε αυτός ο σκοπός της παρούσας έκδοσης. Γι’ αυτό, κάποιες βασικές παρατηρήσεις θα αρκεστώ να τις κάνω σε αυτό το σημείο, για να αφήσω αργότερα το «πεδίο ελεύθερο» στον αναγνώστη να διαβάσει και να ξαναδιαβάσει τα διηγήματα αυτά (μέσα από τη δική μου οπτική γωνία ή ακόμη καλύτερα μέσα από τα αυθεντικά κείμενα) και ξαναδιαβάζοντάς τα να τα γράψει και να τα ξαναγράψει ο ίδιος μέσα από τις διαδοχικές «ώριμες» ή «ανώριμες» αναγνώσεις του.
Η ενασχόληση τόσο με τη μεγάλη φόρμα, το μυθιστόρημα, όσο και με τη μικρή φόρμα, το διήγημα, είναι μια terra incognita που μόλις την τελευταία δεκαετία, και σε μικρή ηλικία, άρχισα να την ψαύω—και ομολογώ πως τη βρίσκω εξαιρετικά πολύτιμη και εμπλουτιστική. Με τις λίγες γνώσεις μου—όσες μου επιτρέπουν οι σπουδές μου πάνω σε θέματα Λογοτεχνίας και Γλωσσολογίας (Αγγλικής και Ελληνικής)—, τολμώ να πω πως η δεξαμενή της Ελληνικής και της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας είναι ζείδωρη όσο και αστείρευτη. Μέσα σε αυτό το αναπεπταμένο πεδίο συγκινήσεων και διανοητικών ακροβασιών, το σύγχρονο διήγημα (για να μη μιλήσουμε για το μυθιστόρημα) παραπαίει ανάμεσα στο κουρτουά μοντέλο, όπου το κύριο μέλημα του συγγραφέα (και η αίσθηση του αναγνώστη) είναι η ψυχαναλυτική σκοπιά μιας διανθρώπινης σχέσης (ενός άνδρα και μιας γυναίκας) που «ανασκολοπίζεται» στην πυρά του κοινωνικού «πρέπει», και στο «σύνδρομο του Prudhomme», όπως το ονομάζω, κατά το οποίο τα πάντα περνούν από τη βάσανο του ορθολογισμού για να καταλήξουν σε αξιώματα τα οποία είναι μεν βάσιμα και αξιόλογα, αλλά παραμένουν εγκιβωτισμένα μέσα στο δόγμα της εκλογίκευσης, που δε μπορεί να «διαβάσει ανάμεσα στις γραμμές».
Το «Στο Πηγάδι» είναι το πρώτο μου διήγημα—αν εξαιρέσω το εισαγωγικό «Πέτρα πάνω στην πέτρα»—και η άμεση ή έμμεση αναφορά και παραπομπή του στη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη είναι ο ομφάλιος λώρος ανάμεσα στην Ιστορία, δηλαδή την καταγεγραμμένη και εγνωσμένης αξίας Λογοτεχνία (με Λ κεφαλαίο) και την Ανάμνηση, δηλαδή την επισκόπηση της Ιστορίας μέσα από ένα άλλο πρίσμα, το οποίο συνήθως παρουσιάζει τα γεγονότα ακριβώς όπως και οι φορτισμένες αναμνήσεις—υπό ένα άλλο φως, είτε αυτό έχει χαρακτήρα εξωραϊστικό είτε προσπαθεί να συσκοτίσει ή να διαστρέψει πλευρές των γεγονότων. Ο άνθρωπος, πέρα από οτιδήποτε άλλο, είναι ένα ζώο που πρέπει να έλθει αντιμέτωπος με την ίδια του τη φύση προτού αναγνωρίσει, αποδεχθεί και σεβασθεί τη φύση των άλλων, προτού δηλαδή αποκτήσει κοινωνική συνείδηση. Αυτή του η φύση βέβαια δεν είναι πάντοτε τόσο ωραία και Απολλώνια όσο την παρουσιάζει το κουρτουά μοντέλο ή η Αναγεννησιακή ζωγραφική, φερ’ ειπείν (δεν είναι άλλωστε ένα είδος Λογοτεχνίας και η Ζωγραφική και τανάπαλιν;). Στο βυθό του ασυνειδήτου του ανθρώπου ζουν πολλά αρπακτικά ψάρια, τα οποία μάλιστα καλούνται να συμβιώσουν «αρμονικά» με όλα τα υπόλοιπα. Για το «πολιτικόν ζώον» του Αριστοτέλη, φυσικά, αυτή η πλευρά της ανθρώπινης φύσης θωπεύει (για να μη πω, «εναγκαλίζεται») την ψυχοπαθολογία και την τρέλα, όμως είναι εκεί, η άλλη πλευρά της ίδιας σελίδας. Αυτή την πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης φωτίζει «το Πηγάδι», χωρίς καμία εμφανή αναφορά σε χρόνο ή σε τόπο.
Όσον αφορά στα υπόλοιπα διηγήματα, αφήνω τον αναγνώστη να συναγάγει τα δικά του συμπεράσματα. Το «Πέτρα πάνω στην πέτρα», το πρώτο διήγημα της συλλογής, δίκην προλόγου, θαρρώ πως συμπυκνώνει το νόημα αυτής της συγγραφικής προσπάθειας.
To download the file, click here
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ «ΑΝΤΙΟ, ΛΟΙΠΟΝ»
To download the file, click here
Ο δεκατριάχρονος Αντώνης είναι ένα παιδί που ζει με τη μητέρα του σ’ ένα χωριό των Ιωαννίνων στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Ο πατέρας του τους έχει αφήσει εδώ και αρκετά χρόνια χωρίς να δώσει σημεία ζωής. Ο πληγωμένος Αντώνης ανακαλύπτει τον εαυτό του μέσα απ’ τις σχέσεις του με τους μεγάλους, με το πάθος της κλεπτομανίας που τον κυριεύει, με τον ίδιο τον έρωτα στο πρόσωπο της συμμαθήτριάς του της Νατάσας. Μαζί θ’ ανακαλύψουν πολλά, θα ξεσκεπάσουν μυστικά μέσα σε χειρόγραφα του παππού της, θα διαβάσουν βιβλία, θα προβληματιστούν για το νόημα της ζωής, για το πού τους οδηγεί η ζωή τους μέσα στο ασφυκτικό αλλά πολύ όμορφο χωριό τους. Θα μάθει πολλά, θα υπερνικήσει τους φόβους του, θα ωριμάσει, αλλά στο τέλος κάτι θ’ αναποδογυρίσει το όμορφο οικοδόμημα. Κι εκεί που όλα καταστρέφονται, μέσα στην αχλή της τραγωδίας, ξεπροβάλλει ο ήλιος της ελπίδας…
To download the file, click here
ΠΕΡΙΛΗΨΗ TOY «Η ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΜΝΗΣΤΗΡΕΣ»
To download the file, click here
«Η Πηνελόπη που δεν είχε μνηστήρες» είναι το ημερολόγιο μιας αυτιστικής γυναίκας που αναπολεί το παρελθόν και εισάγει τον αναγνώστη της σε έναν κόσμο διαφορετικό από αυτόν που οι περισσότεροι από μας έχουμε συνηθίσει. Με εξαιρετική οξυδέρκεια αλλά και με μεγάλη πικρία παρατηρεί τα τεκταινόμενα στη ζωή της καθώς και τις στιγμές των παιδικών της χρόνων που σημάδεψαν την ύπαρξή της. Οι σχέσεις με τη μητέρα και τον πατέρα, η προσκόλλησή της στον αδελφό της, τα αρίφνητα υπαρξιακά προβλήματα, που πηγάζουν κυρίως από μια διαφορετική αντίληψη της ηρωίδας για τα πράγματα, είναι μερικά από τα στοιχεία που διατρέχουν αυτό το έργο. Πολλές φορές δίνει την εντύπωση ότι ζει σε έναν ονειρικό κόσμο, απόμακρο και εκμαυλιστικό, αλλά τελικά η «όρασή» της είναι πολύ οξύτερη από όλων γύρω της. Ένα έργο ιδωμένο από ψυχαναλυτική σκοπιά, που σκοπό έχει να δώσει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να ζήσει για λίγο σαν αυτιστικός αλλά και να διασκεδάσει τις όποιες τυχόν εσφαλμένες εντυπώσεις μπορεί να έχει σχετικά με τα αυτιστικά παιδιά. Βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα, καίτοι έχει στοιχεία που υπερβαίνουν την πραγματικότητα του συγκεκριμένου ατόμου. Το έργο αυτό είναι ένα «βήμα» απ’ όπου ίσως δοθεί η δυνατότητα να μιλήσουν κάποια από τα χιλιάδες περιθωριοποιημένα άτομα που ζουν στην Ελλάδα και υφίστανται την αναλγησία πολλών κέντρων εξουσίας και ενός εκπαιδευτικού συστήματος που ορρωδεί μπροστά στη «διαφορετικότητα».